स्तोत्र और चालीसा पर वापस जाएं
स्तोत्रDurgaRahu

महिषासुर मर्दिनि स्तोत्रम्

आदि शंकराचार्य का एकविंश श्लोकीय दुर्गा स्तोत्र (ऐ गिरि नन्दिनि)। नवरात्रि में राहु शांति, नकारात्मक शक्तियों से रक्षा और दिव्य साहस के लिए पढ़ा जाता है।

महिषासुर मर्दिनि स्तोत्रम्

चौपाई 1

अयि गिरिनन्दिनि नन्दितमेदिनि विश्वविनोदिनि नन्दिनुते गिरिवरविन्ध्यशिरोऽधिनिवासिनि विष्णुविलासिनि जिष्णुनुते। भगवति हे शितिकण्ठकुटुम्बिनि भूरिकुटुम्बिनि भूरिकृते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi girinandini nanditamedini vishvavinodini nandinute giriravaravindhyashiro-adhinivasini vishnuvilasini jishnute. Bhagavati he shitikanthakutumbini bhurikutumbini bhurikrite jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

हे गिरिनन्दिनि, मेदिनी के आनंद, विश्वविनोदिनि — विंध्यशिर पर निवासिनि, विष्णु-विलासिनि — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 2

सुरवरवर्षिणि दुर्धरधर्षिणि दुर्मुखमर्षिणि हर्षरते त्रिभुवनपोषिणि शङ्करतोषिणि किल्बिषमोषिणि घोषरते दनुजनिरोषिणि दितिसुतरोषिणि दुर्मदशोषिणि सिन्धुसुते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Suravaravarshini durdharadharsshini durmukhamarshini harsharate tribhuvanaposhiNi shankaratoshini kilbishamoshini ghosharate danujaniroshini ditisutaroshini durmadashoshini sindhusute jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

सुरों को वर्षा करने वाली, दुर्धर धर्षिणि, त्रिभुवनपोषिणि, शङ्करतोषिणि — दनुजनिरोषिणि, सिन्धुसुते — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 3

अयि जगदम्ब मदम्ब कदम्ब वनप्रियवासिनि हासरते शिखरि शिरोमणि तुङ्गहिमलय शृङ्गनिजालय मध्यगते। मधुमधुरे मधुकैटभगञ्जिनि कैटभभञ्जिनि रासरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi jagadamba madamba kadamba vanapriyavasini hasarate shikhari shiromani tunggahimlaya shrunganijalaya madhyagate. Madhumadhure madhukaitabhaganjini kaitabhabhanjini rasarate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

हे जगदम्ब, कदम्ब वनप्रियवासिनि, हिमालय शिखर में निवासिनि — मधुकैटभगञ्जिनि — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 4

अयि शतखण्ड विखण्डितरुण्ड वितुण्डितशुण्द गजाधिपते रिपुगजगण्ड विदारणचण्ड पराक्रमशुण्ड मृगाधिपते। निजभुजदण्ड निपातितखण्ड विपातितमुण्ड भटाधिपते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi shatakhanda vikhanditarunda vitunditashunda gajadhipate ripujagaganda vidaranachanda parakramashunda mrigadhipate. Nijabhujadanda nipatitakhanda vipatitamunda bhatadhipate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

हे शतखण्डविखण्डितरुण्ड, गजाधिपति वधिनि, पराक्रमशुण्ड — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 5

अयि रणदुर्मद शत्रुवधोदित दुर्धरनिर्जर शक्तिभृते चतुरविचार धुरीणमहाशिव दूतकृत प्रमथाधिपते। दुरितदुरीह दुराशयदुर्मति दानवदुत कृतान्तमते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi ranaduramada shatruvadhodita durdharanirjara shaktibhrute chaturavichara dhurinamahashiva dutakrita pramathadhipate. Duritaduriha durashayadurmati danavaduta kritantamate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

रणदुर्मद शत्रुवधोदित, महाशिवदूतकृत प्रमथाधिपते — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 6

अयि शरणागत वैरिवधुवर वीरवराभय दायकरे त्रिभुवनमस्तक शुलविरोधि शिरोऽधिकृतामल शुलकरे। दुमिदुमितामर धुन्दुभिनादमहोमुखरीकृत दिङ्मकरे जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi sharangagata vairivadhuvara viravarabhaya dayakare tribhuvanamastaka shulavirodhi shiro-adhikritamala shulakare. Dumidumitamara dhundubhinadamahomukharikrita dingmakare jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

शरणागत को अभय देने वाली, त्रिभुवनमस्तक शूलधारिणि — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 7

अयि निजहुङ्कृति मात्रनिराकृत धूम्रविलोचन धूम्रशते समरविशोषित शोणितबीज समुद्भवशोणित बीजलते। शिवशिवशुम्भ निशुम्भमहाहव तर्पितभूत पिशाचरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi nijahunkriti matranirakrita dhumravilochana dhumrashate samaravishoshita shonitabija samudbhavashonita bijalate. Shivashivashumbha nishumbhamahahava tarpitabhuta pishacharate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

निजहुङ्कृति से धूम्रविलोचन निराकृत, शुम्भनिशुम्भमहाहव तर्पित — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 8

धनुरनुषङ्ग रणक्षणसङ्ग परिस्फुरदङ्ग नटत्कटके कनकपिशङ्ग पृषत्कनिषङ्ग रसद्भटशृङ्ग हताबटुके। कृतचतुरङ्ग बलक्षितिरङ्ग घटद्बहुरङ्ग रटद्बटुके जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Dhanuranushanga ranakshanasanga parisphuradanga natatkatuke kanakapishanga prishatkanshanga rasadbhatashrunga hatabatuke. Kritachaturanga balakshitiranga ghatadbahuranga ratadbatuke jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

धनुष के अनुषंग में रणक्षण, कनकपिशङ्ग बाणों से शत्रुसैन्य नाश — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 9

सुरललना ततथेयि तथेयि कृताभिनयोदर नृत्यरते कृत कुकुथः कुकुथो गडदादिकताल कुतूहल गानरते। धुधुकुट धुक्कुट धिंधिमित ध्वनि धीर मृदंग निनादरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Suralalana tatatheyi tatheyi kritabhinayodara nrityarate krita kukuthah kukutho gadadadikatala kutuhala ganarate. Dhudhukuta dhukkuta dhimdhimita dhvani dhira mridanga ninadarate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

सुरललनाओं के साथ ततथेयि नृत्य, मृदंग की धुधुकुट ध्वनि — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 10

जय जय जप्य जयेजयशब्द परस्तुति तत्परविश्वनुते झणझणझिञ्झिमि झिङ्कृत नूपुरशिञ्जितमोहित भूतपते। नटित नटार्ध नटी नट नायक नाटितनाट्य सुगानरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Jaya jaya japya jayejayashabda parastuti tatparavishvanute jhanajhanajhinjhimi jhinkrita nupurashinjitamohita bhutapate. Natita natardha nati nata nayaka natitanatya suganarate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

जयजयशब्द से परस्तुति, नूपुर झणझण से मोहित भूतपति — नाट्य सुगानरते — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 11

अयि सुमनःसुमनःसुमनः सुमनःसुमनोहरकान्तियुते श्रितरजनी रजनीरजनी रजनीरजनी करवक्त्रवृते। सुनयनविभ्रमर भ्रमरभ्रमर भ्रमरभ्रमराधिपते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi sumanahsumanahsumanah sumanahsumanoharakantiyute shritarajani rajaniirajani rajaniirajani karavaktravrite. Sunayanavibhramara bhramarabhramara bhramarabhramaradhipate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

सुमनोहर कान्ति, रजनीसदृश वदन, भ्रमराधिपते — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 12

सहितमहाहव मल्लमतल्लिक मल्लितरल्लक मल्लरते विरचितवल्लिक पल्लिकमल्लिक झिल्लिकभिल्लिक वर्गवृते। शितकृतफुल्ल समुल्लसितारुण तल्लजपल्लव सल्ललिते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Sahitamahahava mallamatallika mallitarallaka mallarate virachitavallika pallikamallika jhillikabhillika vargavrite. Shitakritaphulla samullasitaruna tallajapallava sallalite jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

महाहव में मल्लयुद्धरते, मल्लिका-झिल्लिका वर्गवृते — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 13

अविरलगण्ड गलन्मदमेदुर मत्तमतङ्ग जराजपते त्रिभुवनभुषण भूतकलानिधि रूपपयोनिधि राजसुते। अयि सुदतीजन लालसमानस मोहन मन्मथराजसुते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Aviralaganda galanmadedura mattamatanga jarajapate tribhuvanabhushana bhutakalanidhi rupapayonidhi rajasute. Ayi sudatijana lalasamanasa mohana manmatharajasute jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

त्रिभुवनभूषण, कलानिधि, रूपपयोनिधि, मन्मथराजमोहिनि — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 14

कमलदलामल कोमलकान्ति कलाकलितामल भाललते सकलविलास कलानिलयक्रम केलिचलत्कल हंसकुले। अलिकुलसङ्कुल कुवलयमण्डल मौलिमिलद्बकुलालिकुले जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Kamaladalāmala komalakanti kalakalitamala bhalalate sakalavilasa kalanilayakrama kelichalatkala hamsakule. Alikulasankula kuvalayamandala maulimiladbakulalikule jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

कमलदल कोमलकान्ति, कलानिलय, हंसकुल और बकुलालिकुले — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 15

करमुरलीरव वीजितकूजित लज्जितकोकिल मञ्जुमते मिलितपुलिन्द मनोहरगुञ्जित रञ्जितशैल निकुञ्जगते। निजगणभूत महाशबरीगण सद्गुणसम्भृत केलितले जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Karamurallirava vijjitakujita lajjitakokila manjumate militapulinda manoharagunjita ranjitashaila nikunjagate. Nijaganabhuta mahashabarigana sadgunasambhrita kelitale jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

मुरली से कोकिल लज्जित, पुलिन्द-शबरीगण के साथ निकुञ्जगते — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 16

कटितटपीत दुकूलविचित्र मयुखतिरस्कृत चन्द्ररुचे प्रणतसुरासुर मौलिमणिस्फुर दंशुलसन्नख चन्द्ररुचे जितकनकाचल मौलिमदोर्जित निर्भरकुञ्जर कुम्भकुचे जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Katitatapita dukulavichitra mayukhatiraskrita chandraruche pranatasurasura maulimanisphura damshulasannakha chandraruche jitakanakachala maulimadorjita nirbharakunjara kumbhakuche jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

पीत दुकूल से चन्द्र तिरस्कृत, मणिमुकुट और कुञ्जरकुम्भकुचे — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 17

विजितसहस्रकरैक सहस्रकरैक सहस्रकरैकनुते कृतसुरतारक सङ्गरतारक सङ्गरतारक सूनुसुते। सुरथसमाधि समानसमाधि समाधिसमाधि सुजातरते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Vijitashasrakaraika sahasrakraika sahasrakraikanute kritasurataraka sangarataraka sangarataraka sunusute. Surathasamadhi samānasamadhi samadhisamadhi sujatarate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

सहस्रकर विजेता, तारकासुरसूनुसुते, सुरथसमाधि सुजातरते — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 18

पदकमलं करुणानिलये वरिवस्यति योऽनुदिनं सुशिवे अयि कमले कमलानिलये कमलानिलयः स कथं न भवेत्। तव पदमेव परम्पदमित्यनुशीलयतो मम किं न शिवे जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Padakamalam karunanilaye varivyasyati yo-anudinam sushive ayi kamale kamalanilaye kamalanilayah sa katham na bhavet. Tava padameva parampadamityanushilayato mama kim na shive jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

करुणानिलये, कमलानिलय — तव पद ही परम्पद, मेरे लिए क्या शुभ न हो? — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 19

कनकलसत्कलसिन्धुजलैरनुषिञ्चति तेगुणरङ्गभुवम् भजति स किं न शचीकुचकुम्भतटीपरिरम्भसुखानुभवम्। तव चरणं शरणं करवाणि नतामरवाणि निवासि शिवम् जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Kanakalasatkalasindhujalairanushinchanti tegunarangabhuvam bhajati sa kim na shachikuchakumbhatatiparirambhasukhanubhavam. Tava charanam sharanam karavani natamaravani nivasi shivam jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

सिन्धुजल से ते गुणरंग भूमि सिंचने वाला शचीकुम्भसुख अनुभव करे — तव चरण शरण — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 20

तव विमलेन्दुकुलं वदनेन्दुमलं सकलं ननु कूलयते किमु पुरुहूतपुरीन्दु मुखी सुमुखीभिरसौ विमुखीक्रियते। मम तु मतं शिवनामधने भवती कृपया किमुत क्रियते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Tava vimalendukulam vadanendumalam sakalam nanu kulayate kimu puruhutapurindu mukhi sumukhibhirasau vimukhi kriyate. Mama tu matam shivanaamadhane bhavati kripaya kimuta kriyate jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

विमलेंदुकुल वदन सब कूलयते; शिवनामधारी मुझ पर कृपा से क्या न हो? — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

चौपाई 21

अयि मयि दीन दयालुतया कृपयैव त्वया भवितव्यमुमे अयि जगतो जननी कृपयासि यथासि तथानुमितासिरते। यदुचितमत्र भवत्युररीकुरुतादुरुतापमपाकुरुते जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते॥

Ayi mayi dina dayalutaya kripayaiva tvaya bhavitavyamume ayi jagato janani kripayasi yathasi tathanumit asirate. Yaduchitamatra bhavatyurarikurutadurutapamapakurute jaya jaya he mahishasuramardini ramyakapardini shailasute.

हे उमे, दीन पर दयालु कृपा करो; जगज्जननी, उचित करो, दुरुताप हरो — जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते।

महिषासुर मर्दिनि स्तोत्रम् के बारे में

महिषासुर मर्दिनि स्तोत्रम् हिंदू परंपरा का अत्यंत पवित्र स्तोत्र है, जो माँ दुर्गा को समर्पित है। इसके नियमित पाठ से भक्तों को दिव्य कृपा, मानसिक स्थिरता और नकारात्मक प्रभावों से सुरक्षा प्राप्त होती है।

  • राहु ग्रह उपाय: वैदिक ज्योतिष में इस पाठ को राहु महादशा, अंतर्दशा या कठिन गोचर के दौरान ग्रह ऊर्जा को संतुलित करने के लिए सुझाया जाता है।

पाठ के लाभ

  • राहु महादशा, अंतर्दशा और कठिन गोचर में रक्षा के लिए शक्तिशाली दुर्गा स्तोत्र
  • महिषासुरमर्दिनी का आह्वान — अहंकार, अज्ञान और असुर शक्तियों का विनाश
  • साहस, विजय और दिव्य मातृ कृपा के लिए नवरात्रि का अनिवार्य पाठ
  • आदि शंकराचार्य की रचना; प्रसिद्ध 'ऐ गिरि नन्दिनि' धुन से प्रारंभ

शुभ समय और विधि

नवरात्रि, दुर्गा पूजा या मातृ दिवस को पढ़ें। प्रातः स्नान के बाद लाल या रुद्राक्ष माला से एकविंश श्लोक जपें। दुर्गा के समक्ष घी का दीपक जलाएँ।

ज्योतिषीय महत्व

नियमित पाठ मन को धार्मिक अनुशासन से जोड़ता है — जो सभी वैदिक उपायों की नींव है। भय के बजाय ईमानदार आचरण, सेवा और निरंतरता के साथ इसका अभ्यास करें।

संबंधित स्तोत्र और पाठ

स्तोत्रDurgaRahu

अर्गला स्तोत्रम्

देवी महात्म्य का अर्गला स्तोत्र (रूपं देहि जयं देहि) — दुर्गा सप्तशती पाठ का अंग। नवरात्रि में देवी कवच के बाद पढ़ा जाता है; राहु और भय से रक्षा हेतु शक्तिशाली।

पाठ करें
स्तोत्रDurgaRahu

देवी कवचम्

देवी महात्म्य का 28 श्लोकीय कवच — सृष्टि के प्रत्येक रूप में देवी का आह्वान। नवरात्रि में सप्तशती पाठ से पहले पढ़ा जाता है; भय निवारण और राहु से रक्षा हेतु।

पाठ करें
चालीसाDurgaRahu

दुर्गा चालीसा

दुर्गा चालीसा माँ दुर्गा को समर्पित 40 छंदों का भक्ति पाठ है। वैदिक ज्योतिष में राहु महादशा, राहु गोचर और भय-संकट के समय दुर्गा पूजन शक्तिशाली उपाय माना जाता है।

पाठ करें

अगला कदम

इसे अपनी कुंडली पर लागू करें